کاردرمانی ام اس

کاردرمانی ام اس یکی از موثرترین روش های درمان و توانبخشی این بیماران است که کمک زیادی به کاهش مشکلات و عوارض ناشی از این بیماری می کند. مشکلات حرکتی و تعادلی از شایع ترین عوارض ام اس هستند که با کاردرمانی می توان به تخفیف آن ها کمک کرد و شرایط بیمار را برای داشتن یک زندگی بهتر بهبود بخشید. خستگی و لرزش و ترس از ناتوانی در حفظ تعادل همراه با گرفتگی های عضلانی مکرر یکی از مهم ترین عواملی است که سبب بروز مشکلات حرکتی در مبتلایان به این عارضه می شود که با کاردرمانی ام اس می توان به بهبود آن ها کمک کرد. کاردرمانی با هدف افزایش استقلال فرد در انجام فعالیت های روزمره ی زندگی کمک زیادی به بهبود شرایط بیمار می کند.

متخصص کاردرمانی ام اس پس از بررسی و ارزیابی دقیق شرایط فرد بیمار با ارائه تمرینات کششی ، تقویتی و تعادلی سعی می کند تا مشکلات ایجاد شده برای بیمار را به حداقل برساند بطوری که فرد مبتلا به ام اس بتواند بطور مستقل زندگی کند. تعداد جلسات کاردرمانی به شرایط جسمی بیمار و همچنین تمایل وی و اطرافیانش برای برنامه توانبخشی دارد اما اغلب انجام دو تا سه جلسه کاردرمانی در هفته توصیه می شود. برنامه کاردرمانی در منزل نیز برای آن دسته از مبتلایانی که شرایط خروج از منزل را ندارند و یا می خواهند برنامه توانبخشی خود را در منزل ادامه دهند بسیار مناسب است.

شایع ترین مشکلات حرکتی در مبتلایان به ام اس عبارتند از :

• اختلال در راه رفتن
• ناتوانی در حفظ تعادل
• سختی در بالا و پایین رفتن از پله ها
• کندی حرکتی و کندی در انجام فعالیت ها
• ناتوانی در دویدن
• ناتوانی در انجام فعالیت های شخصی ( لباس پوشیدن ، حمام کردن و … )

 ام اس چیست؟

مولتیپل اسکلروزیس (MS) یک بیماری مزمن و اغلب ناتوان کننده است که بر سیستم عصبی مرکزی (CNS) که شامل مغز و نخاع می شود، تأثیر می گذارد. جریان اطلاعات در مغز و بین مغز و بدن را مختل می کند. مولتیپل اسکلروزیس یک بیماری خود ایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت های خود حمله می کند. در ام اس، این شامل تخریب میلین، غلاف محافظی است که رشته های عصبی را می پوشاند. هنگامی که میلین آسیب می بیند، ارتباط بین مغز و بقیه بدن مختل می شود که منجر به طیف وسیعی از علائم می شود.

انواع مولتیپل اسکلروزیس

ام اس اشکال مختلفی دارد و هر نوع چالش های منحصر به فردی را به همراه دارد.

• ام اس عود کننده- فروکش کننده (RRMS): این شایع ترین شکل ام اس است که با دوره هایی از عود و به دنبال آن بهبودی نسبی یا کامل (بهبود) مشخص می شود. در طول عود، علائم جدید یا بدتر ظاهر می شود، اما اغلب درجاتی از بهبودی در این بین وجود دارد.
• ام اس پیشرونده اولیه (PPMS): در این نوع، علائم از همان ابتدا به طور پیوسته بدتر می شوند، بدون عود یا بهبودی اولیه. کمتر رایج است، اما تمایل دارد سریعتر پیشرفت کند.
• ام اس پیشرونده ثانویه (SPMS): با گذشت زمان، بسیاری از افراد مبتلا به RRMS به این شکل انتقال می یابند، جایی که بیماری به طور پیوسته پیشرفت می کند و عود کمتری دارد.
• ام اس پیشرونده عود کننده (PRMS): این شکل نادر ام اس ترکیبی از بدتر شدن مداوم بیماری با عودهای گاه به گاه است.

علل و عوامل خطر

علت دقیق ام اس هنوز ناشناخته است، اما تحقیقات به چندین عامل کمک کننده اشاره می کند:

عوامل ژنتیکی: ام اس مستقیماً ارثی نیست، اما داشتن یک خویشاوند نزدیک مبتلا به ام اس خطر ابتلا را افزایش می دهد.
محرک های محیطی: قرار گرفتن در معرض برخی عفونت ها، به ویژه ویروس هایی مانند اپشتین بار، ممکن است در ایجاد ام اس در افراد مستعد ژنتیکی نقش داشته باشد.
اختلال در عملکرد سیستم ایمنی: ام اس یک اختلال خود ایمنی در نظر گرفته می شود، که در آن سیستم ایمنی به اشتباه به بافت های سالم، به ویژه میلین در CNS حمله می کند.

علائم ام اس می تواند از فردی به فرد دیگر و حتی از یک قسمت به قسمت دیگر بسیار متفاوت باشد.

علائم فیزیکی:
خستگی: یکی از شایع ترین علائم، خستگی ام اس می تواند طاقت فرسا باشد و بر زندگی روزمره تأثیر بگذارد.
ضعف عضلانی: مشکل در راه رفتن، سفتی پا یا ضعف ممکن است به دلیل آسیب عصبی ناشی از ام اس رخ دهد.
مشکلات هماهنگی: مشکلات تعادل، لرزش و هماهنگی ضعیف شایع هستند زیرا ام اس سیگنال های عصبی طبیعی را مختل می کند.

علائم شناختی:
از دست دادن حافظه: فراموشی یا مشکل در به خاطر سپردن جزئیات اغلب توسط بیماران ام اس گزارش می شود.
مشکل در تمرکز: مه مغزی یا مشکل در تمرکز روی کارها یک مسئله شناختی مکرر است.

علائم عاطفی:
افسردگی: ام اس می تواند منجر به تغییرات خلقی و حتی افسردگی بالینی شود.
اضطراب: غیرقابل پیش بینی بودن علائم ام اس می تواند باعث ایجاد اضطراب در بیماران شود و بر سلامت روان آنها تأثیر بگذارد.

گزینه های درمانی

در حالی که هیچ درمانی برای ام اس وجود ندارد، درمان های مختلف می توانند به مدیریت علائم و کند کردن پیشرفت بیماری کمک کنند.

داروها:
درمان‌های اصلاح‌کننده بیماری (DMTs): هدف این داروها کاهش دفعات و شدت عودها و کند کردن پیشرفت ناتوانی است.
استروئیدها: اغلب برای کاهش التهاب در طول عود و تسریع بهبودی استفاده می شود.

رژیم غذایی و ورزش:
یک رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی منظم می تواند سلامت کلی را بهبود بخشد و به مدیریت علائم ام اس کمک کند.

توانبخشی ام اس:
کاردرمانی و فیزیوتراپی موثرترین راهکارها در توانبخشی ام اس هستند.

کاردرمانی ام‌ اس

کاردرمانی یکی از موثرترین روش‌های توانبخشی است که می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی افرادی که با بیماری‌های مزمنی مانند ام‌ اس (مولتیپل اسکلروزیس) دست و پنجه نرم می‌کنند، کمک کند.

کاردرمانی شاخه‌ای از توانبخشی است که تمرکز آن بر کمک به افراد برای بهبود توانایی‌هایشان در انجام فعالیت‌های روزانه است. هدف اصلی کاردرمانی کمک به بیماران در حفظ و بهبود استقلال شخصی و اجتماعی آنهاست. در کاردرمانی ام اس، بیمار تحت نظارت کاردرمانگر تمرینات و فعالیت‌هایی را انجام می‌دهد که به بهبود عملکردهای جسمی، ذهنی و روانی او کمک می‌کند.

کاردرمانگر نقش کلیدی در فرایند درمان و توانبخشی بیماران مبتلا به ام‌ اس ایفا می‌کند. او با ارزیابی وضعیت بیمار و نیازهای او، برنامه‌ای شخصی‌سازی شده طراحی می‌کند که به بهبود توانایی‌های حرکتی و شناختی بیمار کمک می‌کند. همچنین، کاردرمانگر به بیماران آموزش می‌دهد که چگونه از تکنیک‌ها و ابزارهای کمکی استفاده کنند تا کارهای روزانه خود را به راحتی انجام دهند.

اهداف کاردرمانی در افراد مبتلا به ام‌ اس

• بهبود تعادل و هماهنگی حرکات
• کاهش خستگی و افزایش انرژی
• بهبود قدرت عضلانی و استقامت بدن
• تقویت مهارت‌های شناختی و حافظه
• بهبود عملکردهای روزمره مانند لباس پوشیدن، غذا خوردن و کارهای خانه

کاردرمانی می‌تواند به کاهش علائم ام‌ اس از طریق موارد زیر کمک کند:

• افزایش تعادل و هماهنگی حرکات: کاردرمانی با تمرینات هدفمند به بیمار کمک می‌کند تا تعادل خود را بهبود بخشد و از سقوط‌های ناگهانی جلوگیری کند.
• کاهش خستگی: یکی از شایع‌ترین علائم ام‌ اس خستگی مزمن است. کاردرمانی با ارائه تمرینات مناسب، می‌تواند به افزایش سطح انرژی و کاهش خستگی بیمار کمک کند.
• تقویت عضلات و استقامت: تمرینات قدرتی و استقامتی که توسط کاردرمانگر تنظیم می‌شود، به تقویت عضلات ضعیف شده بیماران کمک می‌کند.

تکنیک‌های اصلی کاردرمانی برای بیماران ام‌ اس

تمرینات حرکتی و بهبود تعادل
تمرینات تعادلی برای بیمارانی که با مشکلات حرکتی مواجه هستند بسیار اهمیت دارد. کاردرمانگر می‌تواند تمریناتی مانند ایستادن بر روی یک پا یا راه رفتن در مسیرهای ناهموار را به بیمار آموزش دهد تا تعادل او تقویت شود.

تمرینات قدرتی و استقامتی
تمرینات قدرتی برای تقویت عضلات و کاهش ضعف ناشی از ام‌ اس بسیار موثر است. تمریناتی مانند لیفت وزنه‌های سبک یا استفاده از باندهای کششی می‌تواند به بهبود قدرت عضلانی و استقامت بیماران کمک کند.

فواید کاردرمانی ام اس

بهبود عملکردهای حرکتی: کاردرمانگران با ارائه تمرینات خاص، به تقویت عضلات، بهبود تعادل و هماهنگی حرکات کمک می‌کنند. این امر موجب افزایش استقلال بیمار در انجام فعالیت‌های روزانه مانند راه رفتن، لباس پوشیدن و غذا خوردن می‌شود.
افزایش قدرت و کنترل عضلات: تمرینات کاردرمانی به تقویت عضلات ضعیف شده در اثر بیماری ام اس کمک کرده و کنترل بیمار بر حرکات خود را افزایش می‌دهد.
کاهش خستگی: کاردرمانگران با آموزش تکنیک‌های مدیریت انرژی و برنامه‌ریزی فعالیت‌ها، به بیماران کمک می‌کنند تا خستگی ناشی از بیماری را کاهش داده و انرژی بیشتری برای انجام کارهای مورد علاقه خود داشته باشند.
بهبود مهارت‌های شناختی: کاردرمانی می‌تواند به بهبود حافظه، تمرکز و توانایی حل مسئله در بیماران مبتلا به ام اس کمک کند.
افزایش استقلال: کاردرمانگران با آموزش استفاده از وسایل کمکی و تطبیق محیط زندگی، به بیماران کمک می‌کنند تا استقلال خود را در انجام فعالیت‌های روزمره حفظ کرده و به زندگی عادی خود ادامه دهند.
کاهش درد: متخصصان کاردرمانی با آموزش تکنیک‌ های مدیریت درد و استفاده از مدالیته‌های درمانی مختلف، به کاهش درد ناشی از اسپاسم عضلانی و سایر علائم بیماری ام اس کمک می‌کنند.
بهبود کیفیت زندگی: با بهبود عملکردهای فیزیکی، شناختی و اجتماعی، کاردرمانی به طور کلی کیفیت زندگی بیماران مبتلا به ام اس را افزایش می‌دهد.

فعالیت های آموزش زندگی روزانه (ADL): متخصص کاردرمانی ام اس گ می توانند برای کمک به افراد مبتلا به ام اس در فعالیت های روزمره زندگی مانند لباس پوشیدن، نظافت، حمام کردن و غذا خوردن، استقلال خود را حفظ کنند یا آموزش دهند.

دستگاه های کمکی و تجهیزات تطبیقی : کاردرمانگران می‌توانند استفاده از دستگاه‌های کمکی و تجهیزات تطبیقی را که می‌توانند کارهای روزانه را آسان‌تر کنند، مانند میله‌های چنگال، دست‌گیر، یا ظروف اصلاح‌شده، توصیه و آموزش دهند .

محل کار و پشتیبانی حرفه ای : متخصص کاردرمانی ام اس می توانند به افراد مبتلا به ام اس در ایجاد تغییراتی در محل کار یا وظایف شغلی خود برای تطبیق با توانایی های فیزیکی و شناختی خود کمک کنند و به آنها کمک کنند تا به کار خود ادامه دهند یا به کار خود بازگردند.

اوقات فراغت و فعالیت های اجتماعی : حفظ مشارکت در اوقات فراغت و فعالیت های اجتماعی معنادار برای کیفیت زندگی ضروری است. کاردرمانگران می توانند به افراد مبتلا به ام اس کمک کنند تا فعالیت هایی را شناسایی کرده و در آن شرکت کنند که باعث شادی و رضایت می شود.

آموزش و پرورش : کاردرمانگر آموزش هایی در مورد ام اس، علائم آن و استراتژی هایی برای مدیریت چالش ها ارائه می دهد. این امر به افراد و مراقبان آنها قدرت می‌دهد تا شرایط را بهتر درک کنند و به طور فعالانه تأثیر آن را بر زندگی روزمره بررسی کنند.

امیدواریم که این مقاله همانند مقاله فیزیوتراپی سکته مغزی برای شما عزیزان مفید بوده باشد . 

کلمات مرتبط :

کاردرمانی ام اس – کاردرمانی در منزل – بهترین مرکز کاردرمانی شرق تهران