ارگوتراپیست رضا مقتدائی
ام اس (مالتیپل اسکلروزیس) یک بیماری مزمن و پیشرونده سیستم عصبی مرکزی است که باعث ایجاد اختلالات حرکتی، حسی، شناختی و روانی میشود. این بیماری به دلیل آسیب به میلین و رشتههای عصبی در مغز و نخاع ایجاد میشود و میتواند تأثیرات عمیقی بر کیفیت زندگی بیماران داشته باشد. کاردرمانی بیماران مبتلا به ام اس به عنوان یکی از روشهای توانبخشی، نقش مهمی در بهبود عملکرد و افزایش استقلال بیماران مبتلا به ام اس ایفا میکند. این مقاله به بررسی جامع کاردرمانی در بیماران ام اس میپردازد.
اهداف کاردرمانی بیماران مبتلا به ام اس
کاردرمانی در بیماران ام اس با اهداف زیر انجام میشود:
۱. بهبود عملکرد حرکتی: کمک به بیماران برای حفظ یا بهبود تواناییهای حرکتی و کاهش ضعف عضلانی.
۲. افزایش استقلال: کمک به بیماران برای انجام فعالیتهای روزمره زندگی به صورت مستقل.
۳. کاهش خستگی: ارائه راهکارهایی برای مدیریت خستگی که یکی از شایعترین علائم ام اس است.
۴. بهبود تعادل و هماهنگی: تمرینات و تکنیکهایی برای بهبود تعادل و کاهش خطر افتادن.
۵. حمایت روانی: ارائه حمایت روانی و کاهش استرس و اضطراب مرتبط با بیماری.
۶. بهبود عملکرد شناختی: تمرینات شناختی برای بهبود حافظه، توجه و سایر عملکردهای شناختی.
ارزیابی اولیه در کاردرمانی بیماران مبتلا به ام اس
قبل از شروع کاردرمانی، ارزیابی جامعی از وضعیت بیمار انجام میشود. این ارزیابی شامل موارد زیر است:
– تاریخچه پزشکی: بررسی سابقه پزشکی و علائم بیمار.
– ارزیابی حرکتی: بررسی قدرت عضلانی، دامنه حرکتی، تعادل و هماهنگی.
– ارزیابی عملکردی: بررسی توانایی بیمار در انجام فعالیتهای روزمره زندگی مانند لباس پوشیدن، غذا خوردن و حمام کردن.
– ارزیابی شناختی: بررسی عملکردهای شناختی مانند حافظه، توجه و حل مسئله.
– ارزیابی روانی: بررسی وضعیت روانی بیمار و تأثیر بیماری بر کیفیت زندگی.
مداخلات کاردرمانی در بیماران مبتلا به ام اس
مداخلات کاردرمانی در بیماران ام اس متنوع و متناسب با نیازهای فردی هر بیمار طراحی میشود. برخی از این مداخلات عبارتند از:
۱٫ تمرینات حرکتی
– تمرینات تقویتی: تمریناتی برای تقویت عضلات ضعیف و بهبود قدرت عضلانی.
– تمرینات دامنه حرکتی: تمریناتی برای حفظ یا افزایش دامنه حرکتی مفاصل.
– تمرینات تعادلی: تمریناتی برای بهبود تعادل و کاهش خطر افتادن.
۲٫ آموزش فعالیتهای روزمره زندگی (ADL)
– تکنیکهای جبرانی: آموزش روشهای جدید برای انجام فعالیتهای روزمره در صورت وجود محدودیتهای حرکتی.
– استفاده از وسایل کمکی: معرفی و آموزش استفاده از وسایل کمکی مانند واکر، عصا و وسایل تطبیقی برای غذا خوردن و لباس پوشیدن.
۳٫ مدیریت خستگی
خستگی یکی از شایعترین و ناتوانکننده ترین علائم بیماری اماس (مولتیپل اسکلروزیس) است که حدود ۸۰ درصد از بیماران را تحت تأثیر قرار میدهد. این خستگی اغلب شدید، غیرقابل پیشبینی و با استراحت معمول بهبود نمییابد. مدیریت مؤثر خستگی نیازمند ترکیبی از راهکارهای پزشکی و غیرپزشکی است.
– برنامهریزی فعالیتها: آموزش بیماران برای برنامهریزی فعالیتهای روزانه و استراحت کافی.
– تکنیکهای صرفهجویی در انرژی: آموزش روشهایی برای انجام فعالیتها با کمترین مصرف انرژی.
– درمان اختلالات همراه: کنترل افسردگی، درد و مشکلات خواب میتواند خستگی را کاهش دهد.
۴٫ تمرینات شناختی
– تمرینات حافظه: تمریناتی برای بهبود حافظه کوتاهمدت و بلندمدت.
– تمرینات توجه و تمرکز: تمریناتی برای بهبود توجه و تمرکز در انجام وظایف.
۵٫ حمایت روانی
– مشاوره و حمایت عاطفی: ارائه مشاوره و حمایت عاطفی برای کمک به بیماران در مقابله با استرس و اضطراب مرتبط با بیماری.
– گروههای حمایتی: تشویق بیماران به شرکت در گروههای حمایتی برای تبادل تجربیات و دریافت حمایت از دیگران.
نقش خانواده و مراقبان
خانواده و مراقبان نقش مهمی در فرآیند کاردرمانی بیماران مبتلا به ام اس دارند. آموزش خانواده و مراقبان در مورد بیماری و روشهای حمایت از بیمار میتواند به بهبود نتایج کاردرمانی کمک کند. این آموزشها شامل:
– آموزش تکنیکهای کمک به بیمار: آموزش روشهای کمک به بیمار در انجام فعالیتهای روزمره.
– حمایت عاطفی: تشویق خانواده به ارائه حمایت عاطفی و روانی به بیمار.
– مدیریت استرس: آموزش روشهای مدیریت استرس و حفظ سلامت روانی خود مراقبان
نتیجهگیری
کاردرمانی بیماران مبتلا به ام اس یک رویکرد جامع و چندوجهی است که به بهبود عملکرد حرکتی، افزایش استقلال، کاهش خستگی و بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک میکند. با استفاده از مداخلات متناسب با نیازهای فردی هر بیمار و حمایت خانواده و مراقبان، میتوان به نتایج مطلوبی در مدیریت این بیماری دست یافت. کاردرمانی نه تنها به بهبود علائم فیزیکی کمک میکند، بلکه نقش مهمی در حمایت روانی و اجتماعی بیماران ایفا میکند. به جز کاردرمانی ، ممکن است دیگر رشته های توانبخشی نظیر گفتاردرمانی ، فیزیوتراپی یا روانشناسی نیز در پروسه درمان بیماران ام اس کمک کننده باشد .